คุณภาพชีวิตกับเทคโนโลยีสะอาด บทที่ 6 การวางแผนและการจัดองค์กร

การวางแผนและการจัดองค์กร

สาระการเรียนรู้
ของผู้บริหารมีบทบาทสำคัญในการดำเนินงานเทคโนโลยีสะอาดเพราะเป็นผู้กำหนดนโยบายในการบริหารองค์กร ผู้ปฎิบัติงานในหน่วยงานดำเนินการจัดตั้งทีมงาน การกำหนด เป้าหมาย ตลอดจนการค้นหาอุปสรรคและวิธีแก้ไข

จุดประสงค์การเรียนรู้
1. มีความรู้ความเข้าใจในบทบาทของผู้บริหารในการดำเนินงานสำรวจเทคโนโลยีสะอาด
2. เข้าใจวิธีการจัดตั้งทีมเทคโนโลยีสะอาด
3. เข้าใจวิธีการกำหนดเป้าหมายดำเนินงานเทคโนโลยีสะอาด
4. เพื่อแจกแจงปัญหาและหาวิธีแก้ไขปัญหาของทีมงานในการดำเนินงานเทคโนโลยี สะอาดได้
จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม
1. มีความรู้ความเข้าใจในบทบาทของผู้บริหารในการดำเนินงานสำรวจเทคโนโลยีสะอาด
2. สามารถจัดตั้งทีมเทคโนโลยีสะอาดได้
3. สามารถกำหนดเป้าหมายดำเนินงานเทคโนโลยีสะอาดได้
4. สามารถแจกแจงปัญหาและหาวิธีแก้ไขปัญหาของทีมงานในการดำเนินงานเทคโนโลยีสะอาดได้



บทที่ 6
การวางแผนและการจัดองค์กร

ขั้นที่ 1 การวางแผนและการจัดองค์กร
มีลักษณะงานที่ต้องดำเนินการอยู่ 4 งานคือ
งานที่ 1 ต้องสร้างความร่วมมือให้การสนับสนุนโดยการทำเป็นนโยบายที่แน่นอนของผู้บริหาร
งานที่ 2 ต้องจัดทีมงานดำเนินงาน
งานที่ 3 การกำหนดเป้าหมาย
งานที่ 4 ค้นหาอุปสรรคและวิธีแก้ไข


งานที่ 1 สร้างความร่วมมือให้การสนับสนุน
ความมุ่งมั่นของผู้บริหารองค์กรเป็นปัจจัยแห่งความสำเร็จในการทำเทคโนโลยี สะอาดที่สำคัญ ดังนั้นโรงงานที่ต้องการนำเทคโนโลยีสะอาดมาใช้ จึงต้องจัดทำประกาศนโยบาย สิ่งแวดล้อม ให้เป็นลายลักษณ์อักษร ระบุว่ามีการนำเอาเทคโนโลยีสะอาดมาใช้ในกระบวนการผลิต
นโยบายสิ่งแวดล้อมที่ดีมีลักษณะดังนี้
1. บอกถึงลักษณะธุรกิจ ผลิตภัณฑ์ และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่สำคัญ
2. แสดงถึงจิตสำนึกทางสิ่งแวดล้อม และตั้งใจในการนำเทคโนโลยีสะอาด มาใช้ใน กระบวนการผลิต เพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นจากการประกอบธุรกิจ
3. มีความชัดเจน และให้แนวทางในการตั้งวัตถุประสงค์ และเป้าหมายในการทำ เทคโนโลยีสะอาด
4. ส่งเสริมสนับสนุนให้เกิดความร่วมมือของทุกๆ คนในองค์กร
5. เป็นเอกสารที่มีอายุการใช้งานนาน ไม่ควรเปลี่ยนแปลงบ่อย
6. ลงนามโดยผู้มีอานาจ และระบุวันที่ประกาศโดยชัดเจน
ดังนั้นผู้ที่ทำเทคโนโลยีสะอาดจะประสบความสำเร็จในการขอความเห็นชอบจาก ผู้บริหาร นั้นต้อง
1. เน้นถึงผลประโยชน์ที่จะได้รับทางเศรษฐศาสตร์อย่างชัดเจน
2. เน้นจากข้อบังคับจากมาตรฐานและกฎหมายสิ่งแวดล้อม
3. ชี้ให้เห็นถึงภาพพจน์ทางสิ่งแวดล้อม
4. รายงานความคืบหน้าให้ผู้บริหารทราบโดยตลอด
5. แสดงเจตนารมณ์ที่จะมุ่งมั่นให้เกิดความสำเร็จ

งานที่ 2 การจัดตั้งทีมงานดำเนินงานประเมินโอกาสเทคโนโลยีสะอาด
หลังจากที่โรงงานมีการประกาศนโยบายสิ่งแวดล้อมแล้ว ขั้นตอนต่อไปจำเป็นต้องมีกลุ่มคนเข้ามาทำงานรับผิดชอบกิจกรรม ในการจัดตั้งทีมงานที่จะเข้ามาทำงาน สำคัญที่สุดคือต้องมีตัวแทนจากทุกหน่วยงานภายในบริษัท เพื่อให้เกิดความรับผิดชอบร่วมกัน ซึ่งจำนวนสมาชิกร่วมทีมควรเป็นเท่าไรนั้นจะขึ้นอยู่กับขนาดและความเหมาะสม ของแต่ละโรงงานเช่น โรงงานขนาดเล็ก ทีมงานเทคโนโลยีสะอาดอาจมีเพียง 2-3 คน ในส่วนนี้มี 4 ขั้น คือ
2.1 การคัดเลือกหัวหน้าทีมเทคโนโลยีสะอาด หัวหน้าทีมต้องมีคุณสมบัติดังนี้
- สามารถสร้างความร่วมมือของทุกฝ่ายได้
- ได้รับความศัทธาและนับถือจากพนักงานทั่วไป
- มีอำนาจเพียงพอในการตัดสินใจเพื่อให้การดำเนินการ CT เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
- มีความมุ่งมั่น และเชื่อมั่นถึงผลสำเร็จ สามารถนำทีมผ่านอุปสรรคต่างๆ ไปได้
- มีจิตสำนึกที่ดี ในการที่จะรักษาสิ่งแวดล้อม

2.2 การคัดเลือกสมาชิกเทคโนโลยีสะอาด สมาชิกทุกคนควรมีสมบัติดังนี้
- เป็นผู้ที่มีความคิดสร้างสรรค์ มีความรู้และใฝ่รู้ มีความรับผิดชอบ ช่างสังเกต ชอบการจดบันทึก เป็นนักปฎิบัติ และมุ่งมั่นเพื่อความสำเร็จ
- เข้าใจทุกส่วนของบริษัทและกระบวนการผลิต ซึ่งอย่างน้อยต้องมีเจ้าหน้าที่รับผิดชอบในแต่ละขั้นตอนการผลิตเข้าร่วมเป็นสมาชิก CT ด้วย
- ควรมีบุคคลภายนอก เช่น จากสถาบันที่ทำงานด้านสิ่งแวดล้อม ต่าง ๆ บริษัทที่ปรึกษา ผุ้เชี่ยวชาญจากแผนกอื่น ๆ เข้าร่วม CT ด้วย
2.3 การดำเนินงานของทีมงาน CT ที่สำคัญ ได้แก่
- ศึกษาวิธีการดำเนินงานในปัจจุบันและวิเคราะห์ปัญหา (ใช้ความรู้)
- ศึกษาและประเมินการเปลี่ยนแปลง (ใช้ความคิดสร้างสรรค์)
- ลงมือปฏิบัติและติดตามความก้าวหน้า และการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น (ใช้อำนาจหน้าที่)
2.4 การแบ่งทีม CT สามารถแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ซึ่งอาจจะมีมากกว่านี้ขึ้นกับขนาดและความพร้อมของบริษัท
- กลุ่มหลัก กลุ่มนี้จะรับผิดชอบงานเฉพาะด้าน เป็นบุคลากรที่มีคามรู้ทางเทคนิคเป็นอย่างดี
- กลุ่มที่ปรึกษา ประกอบด้วย ผู้บริหารระดับสูงที่มีอำนาจตัดสินใจในกรณีที่เกิดความขัดแย้งและบุคลากรสนับสนุนดานอื่น ๆ

ตัวอย่างทีมงาน CT :
· ได้รับแรงสนับสนุนการดำเนินงานจากผู้บริหารระดับสูง
· บันทึกกิจกรรมที่ดำเนินงาน
· รายงานความก้าวหน้าของงานให้ทุกคนในบริษัททราบ
· ตั้งเป้าหมายรวมของการตรวจประเมินเทคโนโลยีสะอาด
· จัดตั้งระบบการตรวจบันทึกของเสีย
· ระบุของเสียที่ต้องการลดว่าเป็นชนิดใด จะลดในส่วนการผลิตไหน ปริมาณเท่าไร
· เมื่อมีงานมากขึ้น ควรจัดแบ่งงาน
· ดำเนินการ การตรวจประเมิน
· ดำเนินการวิเคราะห์ความเป็นไปได้เชิงเทคนิค เชิงเศรษฐศาสตร์ ของข้อเสนอ CT
· เลือกข้อเสนอ CT ที่เหมาะสมเพื่อนำไปปฏิบัติ
· จัดเตรียมเงินทุน และแผนการดำเนินงาน
· ดูแล ควบคุมความก้าวหน้าของการลงมือปฏิบัติ
· ติดตาม ตรวจวัดผลที่ได้รับจากการปฏิบัติตามข้อเสนอ CT
· ทำให้กิจกรรมเทคโนโลยีสะอาดดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง


งานที่ 3 การกำหนดเป้าหมาย ของ CT
เพื่อให้นำ CT มาใช้อย่างมีประสิทธิภาพควรตั้งเป้าหมายการดำเนินงานทั้ง ระยะสั้น และระยะยาวให้มีความชัดเจน งานในส่วนนี้มี 3 ขั้นตอน
3.1 จัดทำเป้าหมาย CT
ควรตั้งเป้าหมายของ CT ให้สูงไว้ก่อนเพื่อให้เกิดความพยายามที่จะดำเนินการ แต่ต้องมีแนวโน้มที่เป็นไปได้ มีระบบการตรวจวัดผลสำเร็จของผลงาน ส่วนใหญ่จะตั้งเป้าหมายจาก
- มาตรฐานการผลิตและผลิตภัณฑ์ของโรงงาน
- กฎหมาย ข้อบังคับ และมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม
- เทคโนโลยีอ้างอิงเปรียบเทียบ
- ข้อมูลการผลิตในอดีต
- ความต้องการของลูกค้า
3.2 ข้อพิจารณาในการกำหนดเป้าหมาย CT โดยทั่วไปควรจะ
- ควรเป็นเป้าหมายเชิงปริมาณ (ตัวเลข)
- อยู่ในกรอบของนโยบายหรือสอดคล้องกับนโยบายรวมของฝ่ายบริหาร
- เป็นที่ยอมรับของทีมงาน
- ตรวจสอบได้ตลอดเวลา
- ยืดหยุ่น ปรับเปลี่ยนได้ตามความต้องการ
- สร้างแรงจูงใจ
- เข้าใจง่าย สามารถปฎิบัติได้
3.3 การวางแผน
ทีมงาน CT ต้องจัดทำแผนระยะเวลาดำเนินการ กำหนดวันสิ้นสุดโครงการให้แน่นอนที่สำคัญแผนงานที่ดีต้องมีความยืดหยุ่น

งานที่ 4 ค้นหาปัญหาและอุปสรรค และหาวิธีแก้ไข
อุปสรรคของ CT อาจนำไปสู่ความไม่เข้าใจกัน คามขัดแย้งของพนักงานในบริษัท ดังนั้นทีมงานที่ดีต้องคำนึง และตระหนักถึงอุปสรรคที่เกิดขึ้น อย่าปล่อยให้ปัญหาลุกลาม ต้องรีบหาวิธีการแก้ไข หรือไม่ ก็หาวิธีการป้องกันปัญหาก่อนที่จะเกิดขึ้น
งานในส่วน แบ่งออกเป็น 2 ขั้นตอน
4.1 การแจกแจงปัญหาและอุปสรรค
- อุปสรรคด้านแนวคิดและทัศนคติ ส่วนใหญ่เกิดจากความไม่เข้าใจ ไม่ต้องการ การเปลี่ยนแปลง
- อุปสรรคจากการขาดข้อมูล ข้อมูลที่ขาดส่วนใหญ่จะเป็นข้อมูลด้านปริมาณ และองค์ประกอบของ ของเสียข้อเสนอ CT และข้อบังคับของกฏหมาย
- ปัญหาทางเศรษฐกิจ เป็นเรื่องของเงินลงทุนในการดำเนินกิจกรรม CT ให้มีความต่อเนื่อง
- ปัญหาทางเทคนิคโดยทั่วไปแล้วเทคโนโลยีไม่ได้เป็นประเด็นสำคัญของการดำเนินกิจกรรม CT แต่บางกรณี การขาดอุปกรณ์เฉพาะด้านและขาดผู้เชี่ยวชาญก็จะเป็นอุปสรรคได้
- ปัญหาในองค์กรเป็นปัญหาที่เกิดจากการจัดกำลังคน การให้ความร่วมมือและการประสานงานในองค์กร
4.2 หาวิธีแก้ไขปัญหา
ก่อนดำเนินกิจกรรม CT ต้องมีการให้ความรู้ที่เป็นประโยชน์ ต้องชี้ให้เห็นว่ากิจกรรม CT ที่จะดำเนินการนั้น เป็นการสร้างสรรค์สิ่งดี ๆ ให้กับบริษัทเป็นการเพิ่มขีดความสามารถ ในการแข่งขันในตลาดเป็นวิธีการรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่มีประสิทธิผลและประสิทธิภาพการดำเนินกิจกรรม CT ไม่ใช่เป็นการจับผิดหรือโทษผู้หนึ่งผู้ใดในองค์กร

ตัวอย่างวิธีแก้ไขปัญหา
- นำเสนอ CT ว่าเป็นกิจกรรมที่ท้าทายในเชิงบวก มีผลต่อความก้าวหน้าของบริษัท
- นำเสนอตัวอย่างความสำเร็จของ CT ของบริษัทอื่นที่อยู่ในกลุ่มอุตสาหกรรมเดียวกัน
- รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับ CT จากฐานข้อมูลหรือศูนย์ข้อมูลต่าง ๆ
- ประเมินราคาของพลังงานสูญเสียและของเสีย และให้จัดเป็นทรัพยากรที่ควรนำมาใช้ประโยชน์ได้ (Reuse)
- เน้นถึงข้อเสนอ CT ประเภทไม่ต้องลงทุนหรือมีการลงทุนต่ำ หรือมีระยะเวลาคืนทุนที่เร็วและสามารถปฏิบัติได้ง่าย
-ให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็น