คุณภาพชีวิตกับเทคโนโลยีสะอาด บทที่ 10 การลงมือปฎิบัติ

บทที่ 10
การลงมือปฏิบัติ

สาระการเรียนรู้
เพื่อความรู้ความเข้าใจในการเตรียมแผนปฎิบัติงาน สร้างทักษะในการนำข้อเสนอ เทคโนโลยีสะอาดไปสู่การปฎิบัติ และเพื่อ.ให้สามารถตรวจวัดและประเมินความก้าวหน้า ของการปฎิบัติงานได้

จุดประสงค์การเรียนรู้
1. เพื่อความรู้ความเข้าใจในการเตรียมแผนปฎิบัติงาน
2. เพื่อเพิ่มทักษะในการนำข้อเสนอเทคโนโลยีสะอาดไปสู่การปฎิบัติได้
3. เพื่อตรวจวัดและประเมินความก้าวหน้าของการปฎิบัติงานได้
จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม
1. มีความรู้ความเข้าใจในการเตรียมแผนปฎิบัติงาน
2. มีทักษะในการนำข้อเสนอเทคโนโลยีสะอาดไปสู่การปฎิบัติได้
3. สามารถตรวจวัดและประเมินความก้าวหน้าของการปฎิบัติงานได้


บทที่ 10
การลงมือปฏิบัติ

ขั้นที่ 5 การลงมือปฏิบัติ
วัตถุประสงค์
1. มีการปฏิบัติตามข้อเสนอ CT ที่เหมาะสม
2. มีการตรวจวัดและติดตามประเมินผล
3. มีแผนการจัดทำกิจกรรม CT อย่างต่อเนื่อง
งาน 4 อย่างของขั้นตอนลงมือปฏิบัติ
ข้อเสนอ CT ที่เหมาะสม
งานที่ 17 การเตรียมแผนปฏิบัติงาน
งานที่ 18 การนำข้อเสนอ CT ไปสู่การปฏิบัติ
งานที่ 19 การตรวจวัดและประเมินความก้าวหน้า
งานที่ 20 การทำกิจกรรม CT อย่างต่อเนื่อง
ในขั้นตอนนี้ เป็นการเก็บเกี่ยวผลจากงานตรวจประเมินที่ทำมาตลอด จึงควรให้ทุกคนในทีมงานมีส่วนร่วมและกระตือรือร้นต่อผลสำเร็จที่จะได้รับ การตรวจวัดผลก็เป็นหัวใจสำคัญยิ่งของขั้นตอนนี้

งานที่ 17 การเตรียมแผนปฎิบัติการ
เพื่อเตรียมแผนปฏิบัติตามข้อเสนอ CT โดยรวมข้อมูลระยะเวลา เงินทุน และกำลังคน ที่ต้องการ
1. ตรวจผลสอบการตรวจประเมิน CT รวมทั้งศึกษาผลการปฏิบัติตามข้อเสนอ CT ที่ลงทุนต่ำหรือไม่ต้องลงทุนที่ได้ปฏิบัติไปแล้ว
2. เตรียมด้านการเงิน เป็นการเตรียมเงินลงทุนที่ต้องใช้ผลการศึกษาความเป็นไปได้
3. ติดต่อแผนกอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงานตามข้อเสนอ CT บางกรณีอาจต้องเตรียมการฝึกอบรมพนักงาน
4. จัดทำตารางกำหนดเวลาการปฏิบัติงานตามข้อเสนอ CT ระบุกิจกรรม ผู้รับผิดชอบ ผลที่คาดว่าจะได้รับ ระยะเวลาตรวจวัด และประเมินผลความก้าวหน้า นอกจากนี้ควรกำหนดเวลาที่ต้องใช้เงินทุน การตัดสินใจของฝ่ายบริการและเวลาสิ้นสุดโครงการ
5. การติดตามผล เตรียมการให้มั่นใจว่าจะมีการดำเนินกิจกรรม CT อย่างต่อเนื่อง ร่วมถึงถ่ายทอดประสบการณ์ CT ให้แพร่หลายต่อบุคลากรที่เกี่ยวข้องในองค์กร

งาน 18 การนำเสนอ CT สู่การปฏิบัติ
การปฏิบัติตามข้อเสนอ CT เกี่ยวข้องกับการปรับปรุงหรือจัดหาอุปกรณ์ใหม่ ๆ เช่นเดียวกับโครงการลงทุนอื่น ๆ บริษัทจึงสามารถใช้วิธีดำเนินการปฏิบัติแบบเดียวกัน
การปฏิบัติตามข้อเสนอ CT มีขั้นตอนทั่วไปดั้งนี้ : การวางแผน การออกแบบ การจัดหาอุปกรณ์ และการลงมือติดตั้งในหลายกรณีต้องมีการฝึกอบรมพนักงานให้พร้อมด้วย (ตามที่ระบุใว้ในขั้นการประเมินทางเทคนิค)
งาน 19 : การตรวจวัด/ประเมินความก้าวหน้า
การตรวจวัด/ประเมินผลตามข้อเสนอ CT ควรเปรียบเทียบผลที่ได้จริง กับผลที่คาดว่า จะได้รับจากขั้นที่ 4
1. การตรวจวัดความก้าวหน้าของการปฏิบัติตามข้อเสนอ CT : ทำได้ 3 วิธี คือ วัดปริมาณของเสียที่ลดลง วัดปริมาณทรัพยากรที่ใช้ลดลง (น้ำ พลังงาน สารเคมี ฯลฯ) และวัดกำไร ที่เพิ่มขึ้น ในส่วนของบริษัทเองจะสนใจกำไรที่ได้ ซึ่งมาจากค่าวัตถุดิบ/ค่าดำเนินการ/ค่าจัดการ/ค่าบำบัดของเสียที่ลดลงนั่นเอง
2. การเปรียบเทียบ “ก่อน-และ-หลัง” : เป็นการแสดงผลสำเร็จของผู้บริการ และพนักงานได้อย่างชัดเจน


แม้ค่าวัตถุดิบและค่าแรงจะเพิ่ม แต่กำลังผลิตที่เพิ่ม ประกอบกับปริมาณน้ำ ไฟฟ้า ไอน้ำ และน้ำเสีย (ในรูปของ COD ) ลดน้อยลงทำให้ผลรวมดีขึ้น ประเด็นสำคัญ ที่ควรพิจารณา คือ
- ข้อเสนอ CT ให้ประโยชน์เชิงเศรษฐศาสตร์เท่าไร เป็นไปตามที่คาดหวังหรือไม่
- ปริมาณของเสีย และความเป็นพิษลดลงหรือไม่ เท่าไร
- การใช้ทรัพยากร เช่น น้ำ สารเคมี พลังงาน ลดลงหรือไม่ เท่าไร
- ได้ผลตามเป้าหมายหรือไม่ ควรปรับปรุงจุดใดเพิ่มเติมหรือไม่ อย่างไร
ข้อมูลเอกสารทั้งหมดควรรวบรวมเป็นหมวดหมู่ เพื่อความสะดวกต่อการเริ่มงาน CT จุดอื่นต่อไป โดยควรมี
- นโยบาย CT /ซีตงาน CT ที่ใช้ทั้งหมด / การตรวจประเมินหาสาเหตุของของเสีย
- ข้อเสนอ CT ทั้งหมด / ข้อเสนอ CT เหมาะสมทั้งด้านเทคนิค เศรษฐศาสตร์ และสิ่งแวดล้อม
- แผนลงมือปฏิบัติ / ผลจากข้อเสนอ CT เปรียบเทียบก่อน - หลัง
- รายงานสรุปประเมินผล / แผนปฏิบัติงาน CT ระยะยาว

งานที่ 20 : การทำกิจกรรม CT อย่างต่อเรื่อง
เพื่อให้มีกิจกรรม CT อย่างต่อเนื่องในบริษัท ทำให้เพิ่มความสามารถในการแข่งขัน และเกิดผลดีต่อสิ่งแวดล้อม
1. ให้ความสำคัญต่อกิจกรรม CT อย่างต่อเนื่อง : อย่าให้กิจกรรม CT เป็นเพียงงานชั่วคราว หรือสิ้นสุดหลังลงมือปฏิบัติตามข้อเสนอ CT 1-2 ข้อ กิจกรรม CT ระยะแรกจะทำให้ทีมงานมีประสบการณ์ และทำงาน CT ต่อๆ ไปได้รวดเร็วขึ้น และมีประสิทธิภาพมากขึ้น
2. ออกแบบโครงการ CT : พยายามให้บรรจุอยู่ในการบริหารองค์กร เพื่อให้มีการใช้ CT ในทุกส่วนขององค์กร นอกจากนโยบาย CT ที่ชัดเจนของบริษัทแล้ว บริษัทควรดำเนินการต่อไปนี้
- กำหนดตัวผู้ประสานงานของกิจกรรม CT (โดยทั่วไปจะเป็นหัวหน้า CT )
- จัดทำแผนปฏิบัติงานของกิจกรรม CT ทั้งระยะสั้นและระยะยาว จากประสบการณ์ที่ได้รับมาตลอดโครงการ
- ประเมินผลและปรับปรุงโครงการ CT อย่างต่อเนื่อง
3. บรรจุ CT เข้าในแผนดำเนินธุรกิจขององค์กร : แผนดำเนินธุรกิจประกอบด้วย แผนการตาด แผนปฏิบัติงาน แผนการเงิน แผนงานวิจัยและพัฒนา และแผนการบริหาร / การจัดการ เป็นต้น CT สามารถเป็นส่วนเสริมอย่างสำคัญต่อความสำเร็จของแต่ละแผนงานได้
- แผนการตลาด : CT จะช่วยสร้างภาพพจน์ที่ดีให้องค์กร ขยายตลาดที่สนใจเรื่องสิ่งแวดล้อมได้มากขึ้นได้
- แผนปฏิบัติงาน : CT จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้วัตถุดิบ ปรับปรุงการออกแบบผลิตภัณฑ์ ลดของเสีย เพิ่มคุณภาพของผลิตภัณฑ์และกระบวนการ ตลอดจนมีแผนซ่อมบำรุงเครื่องจักร อุปกรณ์อย่างสม่ำเสมอ
- แผนการเงิน : การประเมินทางเศรษฐศาสตร์ของข้อเสนอ CT เป็นตัวอย่าง ที่เห็นได้ชัด ถ้าบริษัทบรรจุแผนการเงินด้านการจัดการของเสีย การประหยัดเมื่อใช้ CT จะทำให้แผนการเงินสมบูรณ์และมีประสิทธิภาพมากขึ้น
- แผนงานวิจัยและพัฒนา : ประเด็นที่เกี่ยวข้องกับ CT เช่น การจัดองค์กร การขาดข้อมูลการผลิตและปัญหาทางเทคนิคที่พบในขั้นตอนการประเมินความเป็นไปได้ สามารถนำมาเป็นงานวิจัยและพัฒนาของบริษัทได้
- แผนการบริหาร / การจัดการ : CT ต้องการข้อมูลที่บันทึกอย่างเป็นระบบจาก ทุกฝ่าย เช่น ฝ่ายขาย ฝ่ายบัญชี ฝ่ายผลิต ฯลฯ ถ้าการบริหารและจัดการมีระบบตรวจสอบและบันทึกข้อมูล ตามแนวของ CT จะทำให้การบริหารมีประสิทธิภาพ มีข้อมูลประกอบการตัดสินใจอย่างพร้อมมูล โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านการผลิตและการจัดการสิ่งแวดล้อม
การดำเนินกิจกรรม CT อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้มีการปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิต และการกำจัดของเสียอยู่ตลอดเวลา นับเป็นองค์ประกอบที่สำคัญยิ่งอย่างหนึ่งใน “ระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม” (Environmental Management System : EMS) ซึ่งเป็น “มาตรฐาน OSO 14001” ใน “มาตรฐาน ISO 1400”
จากประสบการณ์การใช้ CT ในอุตสาหกรรมขนาดเล็กและขนาดกลางในประเทศไทย พบว่า CT สามารถช่วยบริษัทได้ทั้งทางตรงคือ การลดของเสีย ลดการใช้ทรัพยากร (น้ำ ไอน้ำ พลังงาน ฯลฯ) และลดค่าใช้จ่ายต้นทุนการผลิต นอกจากนี้หลักการของ CT ยังช่วยผู้บริหารและบริษัทโดยรวมในทางอ้อม โดยใช้เป็นเครื่องมือในการดำเนินกิจการของบริษัทอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อเพิ่มความสามารถในการแข่งขันได้ดีขึ้น หลายๆ บริษัทที่เข้าร่วม “โครงการส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีสะอาดในอุตสาหกรรมไทย” ได้ริเริ่มดำเนินกิจกรรมการวางระบบการจัดการด้านสิ่งแวดล้อม (EMS) ไปพร้อมๆ กันด้วย และพบว่าระบบการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมเป็นเครื่องมือที่สำคัญให้มีการใช้ CT อย่างเป็นระบบ มีการตรวจวัดประเมินผล และปรับปรุงตลอดเวลา ทำให้มั่นใจได้ว่ากิจกรรม CT จะดำเนินอย่างต่อเนื่องภายในองค์กร และก่อให้เกิดผลดีต่อองค์กรอยู่เสมอ